top

Aktualności

Preferencje unijnych producentów jaj wobec systemów utrzymania kur nieśnych


Krajowa Izba Producentów Drobiu i Pasz w oparciu o dane źródłowe Komisji Europejskiej i szacunki własne, sporządziła analizę  struktury produkcji jaj w krajach unijnych wraz z charakterystyką tendencji obserwowanych w ostatnich latach w odniesieniu do systemów utrzymania towarowych kur nieśnych. Do tej pory, uwaga była głównie skupiona na produkcji w Polsce i w odniesieniu do całej Wspólnoty. Działania i presja wywierana od dłuższego czasu na segment sieci hotelowych, gastronomicznych i handlowych, przez tzw. „obrońców zwierząt”, skłania do szerszego spojrzenia na faktyczne możliwości dywersyfikacji produkcji i potencjał grupy UE, jako jednego z najważniejszych producentów jaj w skali globu.

Rozpatrując dane o pogłowiu towarowych kur nieśnych w ujęciu procentowym dla całej Unii Europejskiej, jest oczywiste, że nadal dominuje produkcja jaj w systemach klatkowych i stanowi około 55%, a pozostała produkcja odbywa się: w systemie ściółkowym - 26%, w systemie wolnowybiegowym - 14,5% ,  produkcja ekologiczna - niecałe 5% pogłowia. Procentowa struktura nie oddaje obrazu rzeczywistych zmian na rynku. Dopiero analiza w ujęciu ilościowym – liczby kur w danym systemie, pokazuje stan faktyczny. Owszem, ma miejsce, tak głośno podkreślany przez grupy interesantów proces przechodzenia przez producentów w Europie na systemy alternatywne, przy czym jednocześnie jest utrzymywana, a nawet w niewielkim stopniu zwiększana skala produkcji w klatkach. Wskazuje na to analiza struktury pogłowia kur w latach 2014-2016. Według danych KE i szacunków własnych, w 2016 r. liczba kur utrzymywana w klatkach to około 215 mln*, czyli poziom podobny jak w 2015 r. i nieco wyższy od stanu w 2014 r. Coraz większego grona zwolenników systemów alternatywnych z pewnością nie brakuje w krajach od lat preferujących tego typu produkcję, ale w spojrzeniu na całą Unię, zmiany te nie są aż tak daleko idące. W ubiegłym roku w systemach alternatywnych utrzymywano łącznie około 173 mln kur, tj. wzrost o około 3-4 mln od 2014 r. W największym stopniu wpłynęły na to zwiększone inwestycje w systemach wolnowybiegowych, przy czym niewielka ujemna korekta widoczna jest w pogłowiu kur utrzymywanych na ściółce.  Zwiększony rozwój obserwuje się w produkcji ekologicznej, tak aby zaspokoić potrzeby handlu detalicznego, niemniej nadal pozostaje to niszowy segment rynku.

Zmiany strukturalne unijnego sektora jaj, zależne będą przede wszystkim od założeń strategii rozwoju i planów inwestycyjnych u największych producentów we Wspólnocie: Francji, Włoszech, Niemczech, Hiszpanii, Wlk. Brytanii, Holandii i Polsce. Warto zwrócić uwagę, że wolny wybieg jest najbardziej popularny w Wlk. Brytanii – 53% kur utrzymywanych jest w tego rodzaju chowie (22 mln kur). Co istotne, producenci z tego kraju dominują na Wspólnym rynku pod względem liczby dostarczanych jaj z „1”, 41% wszystkich kur utrzymywanych na wolnym wybiegu w całej UE, jest utrzymywana na fermach brytyjskich. Dla porównania udział Polski nie przekracza 2%. Na fermach wolnowybiegowych w Niemczech, Francji i w Holandii, utrzymywane jest łącznie 43% unijnego pogłowia kur wolnowybiegowych.

Chów kur na wolnym wybiegu jest charakterystyczny dla Wlk. Brytanii, dostosowując się w ten sposób do potrzeb miejscowego konsumenta. Ważne jednak jest to, że na tak wyróżniającym się rynku, pozostałe około 16 mln kur (42% pogłowia) jest utrzymywana w systemie klatkowym. W krajach południa Europy, podobnie jak w Polsce, podaż jaj z systemów klatkowych jest najwyższa: we Włoszech (67%) i w Hiszpanii (92%). Francja – obecnie największy producent we Wspólnocie, pomimo wysokiego udziału w podaży jaj z „1” (18% kur na wolnym wybiegu), pozostałe inwestycje ukierunkowała na system klatkowy (70% udział). Należałoby jeszcze wspomnieć o krajach, w największym stopniu podążającymi  za trendami „Eko” - powrotu do natury oraz kreujących model prozdrowotnego konsumenta, wyrażającego „wyrysowaną” troskę o dobrostan zwierząt. Mowa o rynkach: niemieckim i holenderskim, na których alternatywne metody produkcji są dominujące i ich udział oscyluje w granicach 80-90%.  Zarówno w Niemczech, jak i w Holandii preferowany jest system ściółkowy (62%). Na fermach w Niemczech w tym systemie zarejestrowanych było 32 mln kur, a w Holandii 20 mln. Nie oznacza to, że system klatkowy został wyeliminowany, w obu krajach pogłowie kur w klatkach wynosi około 5-6 mln. Również produkcja w Szwecji i Austrii ukierunkowana jest na metody alternatywne, jednak są to kraje o niskim potencjale produkcyjnym i niewielkim wpływie na funkcjonowanie wspólnego rynku (chów ściółkowy ponad 60%).

Analiza przeprowadzona przez Izbę na przestrzeni lat 2015/2013, wskazuje, że najwięcej inwestycji dla instalacji w systemie klatkowym od 2013 r. zrealizowano w Polsce, w Hiszpanii i w Holandii. Liczba kur utrzymywanych na ściółce wzrosła w Niemczech i Hiszpanii. Niemieccy producenci także zwiększyli potencjał produkcyjny  w systemie wolnowybiegowym – przyrost rejestrowanych stanowisk dla kur o ponad milion. Wlk. Brytania systematycznie rozwijała produkcję na wolnym wybiegu, w latach 2015/2013 odnotowano wzrost o 2 mln kur (+12%).

Zestawione dane potwierdzają, że na wspólnym rynku następuje stopniowa dywersyfikacja systemów produkcji jaj konsumpcyjnych. Jest to jednak powolny i niewymuszony proces dostosowawczy do zróżnicowanych, nie tylko ekonomicznych i jakościowych oczekiwań nabywców, ale również światopoglądowych zachowań konsumenta. Pomimo oczywistych,  potwierdzonych naukowo faktów, że wysoka wartość odżywcza jaj jest niezależna od systemów utrzymania kur, funkcjonuje na rynku grupa konsumentów, będąca pod wpływem marketingu ekologicznego, która ma odmienny pogląd. Zdaniem Izby, wszelkie działania podmiotów na rynku wspólnotowym powinny nadal zachowywać formę dobrowolnych praktyk przystosowawczych do zmieniających się oczekiwań konsumentów, a nie powinny być efektem wywieranej odgórnie presji.  

Zestawione dane odnoszą się do zarejestrowanego przez właściwe władze państw członkowskich pogłowia towarowych kur nieśnych w UE. Informacje te nie obejmują tzw. produkcji przyzagrodowej, którą można oszacować, sugerując się danymi struktury gospodarstw rolnych z 2010 r.,  na około 150 mln kur. Czyli łączne pogłowie kur w UE wyniosłoby ponad 500 mln.

powrót