Mołdawia notuje wzrost eksportu jaj do Europy

Unijny rynek jaj stoi w obliczu rosnącej konkurencji w krajach trzecich. Producenci napotykają na większą rywalizację na rynku nie tylko ze strony ukraińskich firm, ale coraz wyraźniej swoją obecność zaczynają zaznaczać przedsiębiorstwa z Turcji oraz Mołdawii. Eksporterzy jaj z Turcji są jednymi z kluczowych graczy w globalnym handlu jajami w skorupkach, którzy znacznie zwiększyli zainteresowanie wysyłkami jaj na rynek europejski. Eksport tureckich jaj do Włoch gwałtownie wzrósł w ujęciu wartościowym w 2025 roku z około 3,08 mln dolarów do 14,05 mln dolarów. Na sukcesy Turcji wpływają między innymi stosunkowo niskie koszty produkcji oraz strategiczne położenie kraju. Rosnąca rola Turcji w handlu światowym związana jest również z dużą elastycznością przemysłu w reagowaniu na zmieniającą się podaż jaj w regionach dotkniętych epizoocją grypy ptaków. Analiza wyników sprzedaży eksportowej pokazuje, że pozycja Turcji w handlu międzynarodowym staje się coraz silniejsza, jednak największe zaskoczenie budzą wyniki eksportowe Mołdawii na rynku UE. W europejskiej ekspansji Mołdawia korzysta z uzyskanych w 2023 roku uprawnień na wysyłki jaj klasy A przeznaczonych do spożycia na rynki państw Wspólnoty. W pierwszym półroczu tego roku sprzedaż do UE wyniosła około 11 mln jaj, co oznacza gwałtowne przyspieszenie dostaw, bowiem w 2024 roku były one na poziomie zaledwie 9000 sztuk. Mołdawia zwiększyła także eksport jaj na rynki pozaunijne, prawie dwukrotnie do 12,2 mln sztuk. Znaczny wzrost produkcji jaj w Mołdawii w ostatnich latach znajduje odzwierciedlenie zarówno w handlu międzynarodowym, jak i na rynku krajowym. Mołdawia istotnie zredukowała import jaj dzięki poprawie wskaźnika samowystarczalności w produkcji lokalnej. W ciągu ostatnich czterech lat wolumen importowanych jaj spadł ponad 20-krotnie. Od stycznia do czerwca 2025 roku podaż jaj zagranicznych wyniosła 868 000 sztuk, w porównaniu z 18,3 mln jaj w roku 2022.

Mołdawia staje się ważnym graczem na międzynarodowym rynku jaj głównie za sprawą jednego przedsiębiorstwa, Axedum, które wspierane jest w strategicznych inwestycjach przez rząd mołdawski, między innymi w zakresie częściowego finansowania, ulg podatkowych czy też wprowadzenia przyspieszonych procedur licencjonowania eksportu.  Dodatkowo, ekspansja Axedum wspierana jest w ramach porozumienia dotyczącego podziału ryzyka związanego z pakietem finansowania zawartego pomiędzy Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR)  a mołdawskim bankiem Maib.  Axedum jest największym producentem i eksporterem jaj w kraju i jedyną fermą posiadającą certyfikat uprawniający do produkcji jaj z wolnego wybiegu zgodnie ze standardami UE. Potencjał produkcyjny Axedum wynosi około 980 000 jaj miesięcznie, a 80 proc. produkcji jest kierowane na rynki europejskie. Do 2027 roku Mołdawia planuje podwoić moce produkcyjne oraz poszerzyć działalność o kategorię przetwórstwa jajecznego, czyli wytwarzanie płynnych i suszonych produktów jajecznych. Jednym z celów strategicznych jest także dalsze ekspansja geograficzna w handlu globalnym, przede wszystkim na rynkach Bliskiego Wschodu i Azji.